Εγκυμοσύνη και όραση

ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΟΡΑΣΗ 

Η εγκυμοσύνη είναι μια σημαντική περίοδος για τη ζωή μιας γυναίκας. Στην περίοδο αυτή των 9 μηνών, γίνονται σημαντικές αλλαγές στο σώμα και στον οργανισμό της, με αποτέλεσμα πολλές φορές να δημιουργούνται διάφορα προβλήματα που αφορούν στη φυσιολογική λειτουργία όλων των συστημάτων.

Τα μάτια είναι συχνά αποδέκτες των αλλαγών αυτών.

Μεταβολές στην όραση κατά την εγκυμοσύνη

Μυωπία

Οι ορμονικές αλλαγές κατά την εγκυμοσύνη, μπορεί να προκαλέσουν είτε την εμφάνιση είτε την επιδείνωση μιας προϋπάρχουσας μυωπίας, με συνέπεια τη μείωση της οπτικής οξύτητας.

Οι μεταβολές της όρασης είναι αποτέλεσμα της παροδικής πάχυνσης του κερατοειδούς λόγω κατακράτησης υγρών του σώματος ορμονικής αιτιολογίας ή οφείλονται σε δευτερεύουσες αλλαγές στο δείκτη διάθλασης του κερατοειδούς κατά την κύηση.

Οι μεταβολές αυτές της όρασης, διορθώνονται με γυαλιά, αλλά αν δεν υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη, κυρίως για επαγγελματικούς λόγους, καλό είναι να περιμένουμε ακόμη και μερικές εβδομάδες μετά τον τοκετό πριν αλλάξουμε τα γυαλιά, αν φοράμε ήδη ή πριν φορέσουμε ένα ζευγάρι καινούρια γυαλιά.

Φακοί Επαφής

Γενικά, είναι καλό να αποφεύγεται η χρήση των φακών επαφής  κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Οι αλλαγές που μπορεί φυσιολογικά να υποστεί ο κερατοειδής και η δακρυϊκή συσκευή, (αλλαγή σύστασης δακρύων, ξηροφθαλμία, μειωμένη αισθητικότητα), μπορούν να κάνουν δύσκολη ή και επικίνδυνη την εφαρμογή των φακών επαφής στα μάτια, αφού ένας μικροτραυματισμός ή μια μόλυνση (κερατίτιδα) γίνονται πιο δύσκολα αντιληπτές.

Υπέρταση Κύησης- Εκλαμψία

Συνήθως εμφανίζεται μετά τις 20 εβδομάδες κύησης. Η πίεση μπορεί να φτάσει και σε πολύ υψηλά και επικίνδυνα για τη ζωή της εγκύου επίπεδα.

Στα μάτια, μπορεί να δημιουργηθεί η λεγόμενη υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια, δηλαδή αλλαγές οφειλόμενες στην υψηλή πίεση των αγγείων του αμφιβληστροειδούς χιτώνα που σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να οδηγήσουν σε μικροαιμορραγίες στο βυθό καθώς και  σε οίδημα του οπτικού νεύρου (λόγω ενδοκράνιας υπέρτασης).

Αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, μπορεί να παρατηρηθεί,  οποία έχει όμως καλή πρόγνωση για την όραση της μητέρας και συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό.

Η σοβαρότητα των βλαβών στο βυθό του ματιού, σχετίζεται με τον κίνδυνο θανάτου του εμβρύου και με βλάβες στα νεφρά της μητέρας.

Αν βρισκόμαστε μπροστά σε μια σημαντική και εξελικτική αμφιβληστροειδοπάθεια ή αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς χιτώνος, θα πρέπει να παρθούν αποφάσεις για τη συνέχιση της εγκυμοσύνης ή αν είμαστε κοντά στον τελευταίο μήνα θα πρέπει να αποφασιστεί η έκτακτη καισαρική τομή.

Πολλές φορές όμως, ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης με την κατάλληλη θεραπεία θέτει υπό έλεγχο και τις παθολογικές αυτές συνέπειες των ματιών. Στις περιπτώσεις αυτές θα πρέπει να επιλαμβάνεται πάντοτε και ο οφθαλμίατρος.

Κεντρική Ορώδης Χοριοαμφιβληστροειδοπάθεια

Οφείλεται στη δημιουργία οιδήματος στην περιοχή της ωχράς κηλίδας με αποτέλεσμα ξαφνική πτώση ή παραμόρφωση της όρασης.

Διορθώνεται με υπερμετρωπικά γυαλιά. Συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό.

Σπανίως χρειάζεται  θεραπεία με laser.

Διαβήτης και Εγκυμοσύνη

Οι έγκυες που εμφανίζουν υψηλές συγκεντρώσεις σακχάρου στο αίμα για πρώτη φορά κατά την εγκυμοσύνη (διαβήτης κυήσεως) διατρέχουν  πολύ μικρό κίνδυνο εμφάνισης διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας (ΔΑ) και δεν χρειάζονται καμία ιδιαίτερη θεραπεία ή παρακολούθηση για τα μάτια τους πέραν της τυπικής. Σ΄ αυτές απλά συνιστάται οφθαλμολογικός έλεγχος στο πρώτο τρίμηνο και στη συνέχεια ένας επανέλεγχος το τελευταίο τρίμηνο της κύησης.

Μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας διατρέχουν εκείνες οι οποίες έπασχαν από διαβήτη πριν την εγκυμοσύνη τους.

• Στην περίπτωση προϋπάρχοντος διαβήτη, χωρίς όμως αλλοιώσεις στον βυθό του ματιού, το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών δεν εμφανίζει εξέλιξη και έτσι θα λέγαμε ότι δεν υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για την όραση. Συνιστάται ο οφθαλμολογικός έλεγχος το πρώτο τρίμηνο και στη συνέχεια ένας επανέλεγχος το τελευταίο τρίμηνο της κύησης.
• Σε περίπτωση προυπάρχουσας μη παραγωγικής μορφής (μικροανευρύσματα, μικροαιμορραγίες, εξιδρώματα) τότε το 50% των γυναικών εμφανίζει εξέλιξη στη ΔΑ, η οποία υποχωρεί μετά τον τοκετό. Είναι όμως απαραίτητη η παρακολούθηση σε κάθε τρίμηνο ή και κάθε μήνα ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης και ανάλογα με την κρίση του θεράποντος ιατρού.
• Στην περίπτωση προϋπάρχουσας, σοβαρής μορφής, παραγωγικής ΔΑ (νεογγειώσεις στο βυθό ή την ίριδα), είναι απαραίτητη η στενή παρακολούθηση της ασθενούς καθώς κι η θεραπεία με laser για την υποστροφή των αγγείων και την αποφυγή αιμορραγιών που θα έθεταν σε σοβαρό κίνδυνο την όραση. Ωστόσο, ακόμη κι η παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια δεν είναι ένδειξη για διακοπή της κύησης, αλλά μπορεί να είναι ένδειξη για καισαρική τομή από τη στιγμή που η έντονη πίεση κατά το φυσιολογικό τοκετό μπορεί να προκαλέσει αιμορραγίες στο βυθό του ματιού και στο υαλώδες με κίνδυνο απώλειας της όρασης.

Πονοκέφαλοι και Ημικρανίες

Όλες οι γυναίκες που υποφέρουν από πονοκεφάλους ή από ημικρανίες, μπορεί να έχουν επιδείνωση αυτών των συμπτωμάτων κατά την εγκυμοσύνη.

Αυτές οι έγκυες θα πρέπει να ελέγχουν περιοδικά την αρτηριακή τους πίεση, τον βυθό του ματιού (βυθοσκόπηση) και τα οπτικά τους πεδία με σκοπό να αποκλεισθούν διάφορες παθολογίες του εγκεφάλου, όπως αδένωμα υπόφυσης, ψευδό – όγκος εγκεφάλου, μηνιγγίωμα, εγκεφαλική αιμορραγία κτλ. που μπορεί να εμφανιστούν ή να επιδεινωθούν κατά την κύηση.

Η μαγνητική τομογραφία πολλές φορές είναι απαραίτητη για τη διάγνωση των περιπτώσεων αυτών.

Διαταραχές οπτικού πεδίου εγκύων

Μπορεί να παρατηρηθεί

• Αμφικροταφικό σκότωμα
• Συγκεντρική στένωση
• Διεύρυνση της τυφλής κηλίδος

Πιθανώς οφείλονται σε αλλαγές στον αδένα της υπόφυσης οι οποίες επηρεάζουν το οπτικό χίασμα.

Αυτές οι μεταβολές συνήθως δεν γίνονται αντιληπτές από την έγκυο και υποχωρούν μετά τον τοκετό. Όταν οι διαταραχές αυτές γίνουν συμπτωματικές τότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.

Μεταβολές Ενδοφθάλμιας Πίεσης στην Κύηση

Η ενδοφθάλμια πίεση στη διάρκεια της εγκυμοσύνης μειώνεται και συχνά αυτή η μείωση επιμένει για αρκετούς μήνες μετά.

Εξαιτίας αυτού μπορούμε να μειώσουμε ή και να σταματήσουμε προσωρινά τη φαρμακευτική αγωγή, κυρίως στο πρώτο τρίμηνο της κύησης που η χρήση των φαρμάκων δεν είναι επιθυμητή, πάντα όμως υπό παρακολούθηση.

Μαύροι Κύκλοι στα Μάτια των Εγκύων

Πολλές φορές στις εγκύους παρατηρείται μεταξύ άλλων αυξημένη χρώση του δέρματος στο πρόσωπο (χλόασμα) και γύρω από τα μάτια, σημείο που οφείλεται στα αυξημένα επίπεδα ορμονών όπως η προγεστερόνη.

Το σύμπτωμα υποχωρεί σταδιακά και με αργό ρυθμό μετά τον τοκετό.